नक्षत्र: (भाग-18)

ज्योतिष मध्ये सूक्ष्म फळकथन साठी राशी चक्राचे फक्त 12 विभाग पुरेशे नसतात. सटीक फळकथन साठी आणि विभागांना जाणून घेणे गरजेचे आहे आणि त्यांच्यामध्ये सर्वात महत्वाचे नक्षत्र आहे. जर राशि चक्राला सत्तावीस सारख्या भागांमध्ये वाटले गेले तर, प्रत्येक भाग एक नक्षत्र म्हटला जाईल. इंग्रजी मध्ये नक्षत्र ला कान्‍सटैलेशन (constellation) किंवा स्टार ही म्हटले जाते. कारण गणितीय दृष्टिकोनाने आपण राशिचक्राला 360 अंशला मानतात अतः प्रत्येक नक्षत्र 360 / 27 = 13 अंश 20 कलेचा किंवा जवळपास 13,33 अंशांचा असतो. प्रत्येक राशी प्रमाणे प्रत्येक नक्षत्राचे एक नाव असते. पहिल्या नक्षत्राचे नाव अश्विनी. दुसऱ्याचे भरणी आणि शेवटच्या नक्षत्राचे नाव रेवती आहे. प्रत्येक नक्षत्राचा स्वामी ग्रह निश्चित आहे आणि तो या क्रमात होतो - केतु, शुक्र, सूर्य, चंद्र, मंगळ , राहु, गुरु, शनि आणि बुध. लक्षात ठेवण्यासाठी सहजरित्या हे सूत्र लक्षात ठेवा- केशुआचभौरराजीश म्हणजे केतू, शुक्र, आदित्य (सुर्य), चंद्र, भौम (मंगळ), राहू, जीव (गुरु), शनी, बुध. प्रत्येक नव्या नक्षत्रा नंतर नक्षत्र स्वामी रिपोर्ट असतो म्हणजे जो पहिल्या नक्षत्राचा स्वामी ग्रह आहे तोच दहाव्या नक्षत्राचा स्वामी असेल आणि तोच 19व्या नक्षत्राचा स्वामी असेल.

नक्षत्र विभाजन ज्योतिष मध्ये खूप महत्वाचे आहे. ज्योतिष मध्ये दशेची गणना ही नक्षत्रांच्या आधारावर केली जाते. दशेने कुठल्या ही घटनेचे निर्धारण होते, त्या बाबतीत नंतर जाणून घेऊ. संक्षेप मध्ये ग्रह ज्या नक्षत्रात बसलेला असतो त्या नक्षत्राने कारकत्व घेतो. ज्योतिषी ग्रहांची राशी नेहमी पाहतात कारण जन्म कुंडलीनेच दिसून जाते परंतु नक्षत्रांना विसरून जातात. ग्रह आपल्या दशेमध्ये फक्त त्याच भावांचा फळ देत नाही ज्याचा तो स्वामी आहे आणि ज्या भावात तो बसलेला आहे. परंतु त्या भावांचे ही फळ देते की, ज्याचा त्या ग्रहांचे नक्षत्र स्वामी मालक आहे आणि जिथे त्या ग्रहाचा नक्षत्र स्वामी बसलेला आहे. म्हणून जेव्हा ही आपण दशा पाहू, ग्रहांच्या नक्षत्र स्वामीला विसरू नका.

इतर माहिती पुढील पाठात पाहूया.